Futbolda yeni oyuncu: Çin

28 Ekim of 2017

Ocak-Şubat 2016 döneminde Çin’de transferlere harcanan toplam para 365 milyon dolar. Dünyaca ünlü yıldızlara verdiği dev transfer bütçeleri ile gündeme gelen ülke futbolu için doktor tescilli, kibarca “futbol fanatiği” olarak nitelendirilen Devlet başkanının çok farklı düşünceleri var.

Yazar: Aslı Koç

twitter.com/asasinoykusu

Asırlardır kökeni İngiltere olarak bildiğimiz futbolun, bilimsel verilere ve FIFA’nın kendi sitesinde de yer alan tarihçesine göre Ada’dan daha eski, MÖ 2. ve 3. yüzyıllarda ilk kez Çin’de oynandığının ortaya çıkmasının teşvikiyle mi bilinmez ama Çin son yıllarda bu endüstriye katılan yeni oyunculardan biri. Doktor tescilli, kibarca “futbol fanatiği” olarak nitelendirilen Devlet başkanı Şi Cinping, çılgın transfer ücretleri ve yapılan yatırımlarla Çin, oyunun yönünü belki de değiştirebilecek oyunculardan biri. Devlet başkanı futbol tutkusunu farklı bir seviyeye taşımaya kararlı. 2015 senesinde FIFA uluslar sıralamasında 84. Sırada yer alan ülke hayata geçirilen kısa, orta ve uzun vadeli hedefler neticesinde bugün aynı listede 57. sırada. Takvimler 2050’i gösterdiğinde Çin, bir Dünya Kupası’na ev sahipliği yapmış olmayı hatta bir Dünya Kupası’nı kaldırmış olmayı planlıyor.

Ocak-Şubat 2016 döneminde Çin’de transferlere harcanan toplam para 365 milyon dolar. Dünyaca ünlü yıldızlara verdiği dev transfer bütçeleri ile gündeme gelen ülke futbolu için Devlet başkanının çok farklı düşünceleri var. Bunun parasal güçten kaynaklanan bir balon olmadığını kanıtlar nitelikte adımlar çoktan atılmaya başlandı. Barcelona ile iş birliğine giderek Messi, Fabregas gibi yıldızların yetiştiği Dünyaca ünlü La Masia benzeri bir tesis Kuzey Çin Denizindeki tropik Hainan adasında kapılarını açtı. 8.5 milyon$’lık akademi 6-18 yaş arasında 1000 çocuğa ev sahipliği yapıyor. Real Madrid ise 2011’den beri, futbol akademileri konusunda Guangzou ile çalışıyor. Orta vadeli hedeflerden biri 2025’e kadar 50.000 futbol okulu. Dünyanın en büyük futbol akademisine sahip olmakla övünen ülke, akademilerinde 20.000 uzman istihdam etmeyi planlıyor. Bu alanda genellikle Brezilyalılar rağbet görüyor. Bunun sebebi de ülkede futbolun sahadaki dönüşümünün ve oyunun kalitesindeki artışın Brezilyalılarla başarılabileceğinin düşünülmesi. Xinjiang Tianshan Leopard FC sahibi Sun Aijun’un söylediği sözler de bunu kanıtlar nitelikte: “Brezilya’da 200 milyon insan yaşıyor. Bunların 100 milyonu futbol oynuyor, diğer 100 milyon ise futbol izliyor. Brezilya’da herkes futbolu seviyor.” ÇFF (Çin Futbol Federasyonu) verilerine göre 2014 ve 2015 yıllarında Brezilya’dan Çin’e gelen futbolcu sayısı 31.

Bu devrimin hedeflerinden biri de 2020 itibari ile düzenli futbol oynayan 50 milyon oyuncu ve 6000 stadyum. Bu gelişmeleri takiben büyük kulüpler de Çin’de futbol akademileri açıp dev pazarda paylarını bölüşmeye başladılar.

Ülkede futbol devriminin başlatılmasının etkisi ile yükselen çizgi sürüyor ve yakın zamanda Ping An sigorta şirketinin lig sponsorluğunu yenilemesi de bunun hem bir kanıtı hem de sonucu. 2018-2022 yılları arasında geçerli olacak 5 yıllık sözleşmenin değeri 128 milyon Euro ve bu, sigorta şirketini ÇSL (Çin Süper Ligi)’nin en uzun süreli sponsoru yapıyor. 2015 yılında Çin Futbol Federasyonu ligin yayın hakları için ülkenin en büyük medya şirketlerinden biri olan CMC (Chinese Media Capital) ile anlaştığında bu sadece bir önceki anlaşmanın değerini şaşırtıcı derecede yükseltmekle kalmadı, aynı zamanda ÇSL’ne duyulan güvenin de kağıda dökülmesiydi. 2016-2020 periyodu arasındaki yayın ihalesinin toplam değeri 1 milyar Euro.

çin ligi 5

Mevcut sözleşmeler kapsamında 5 büyük lig ve Çin Süper Ligi yıllık yayın gelirleri (KPMG)

ÇSL’nin artan yayın değerine rağmen en büyük gelir kalemini hala ticari ortaklıklar oluşturmakta. En büyük paranın elde edildiği forma göğüs sponsorlukları Kore, Japonya ile birlikte diğer Doğu Asya ligleri gibi hala kulüp-marka sahipliğine dayalı. Çin kulüpleri isim hakkı pazarlamada oldukça usta olsalar da bu haklar kulüp sahiplerinin elinde olduğundan, isimler, sahipliğin el değiştirmesi ile değişebiliyor. Örneğin 2014 yılında Alibaba’nın Guangzou Evergrande’ye yatırım yapmasının artından takımın isminin sonuna “Taobao” eklenmişti. Daha yeni bir örnekte ise Parma’nın da sahibi olan Çinli grup Dangdai International’ın en büyük hissedar olması ile Chongqing Lifan’ın ismi Chongqing Dandai Lifan olarak değişti.

Teknik bir takım ticari iş birlikleri ise takımların tek tek pazarlama güçlerinin hala az olması nedeni ile ÇFF tarafından sağlanıyor. 2009 yılında tüm ÇSL takımlarının forma tedariki için federasyon Nike ile 10 yıllık bir anlaşma imzaladı. Futboldaki gelişimin sürmesi ve artan marka değerleri neticesinde bir sonraki dönemde takımların bu konuda bireysel güçleri nasıl olacak, izleyeceğiz.

Maç günü gelirleri takımlar için anahtar bir rol üstleniyor. Değişimin başlaması ile yapılan çalışmalar neticesinde ortama seyirci sayıları birkaç sezonda maç başına 18.000’i buldu. 2015 yılında ise bir önceki seneye göre %27’lk bir artışla kendi rekorunu kıran ligin ortama seyirci sayısı 24.000 kişiydi. Bu ortalamayı STSL’de göremiyoruz. Seyirci sayısı bakımından La Liga ile karşılaştırılabilen ÇSL’nde fan zone alanlarının oldukça sınırlı olması ve düşük bilet fiyatları sebebi ile buradan sağladığı gelirler Batıdaki liglerle kıyaslanabilir değil. Ayrıca batıdaki takımların sadık taraftar kitleleri Çin kulüplerinde henüz yok. Bu nedenle bir sezon önce iç saha maçlarını ortalama 20.000 kişiye oynayan Lianoning Hongyun’un bir sonraki sezon taraftarlarına daha iyi bir deneyim sunmasına rağmen sportif başarıdaki düşüşle beraber bu rakam 12.000 kişiye gerilemiş durumda.

çin ligi 2

Çin’de taraftar sempatisini en hızlı şekilde sadakate çeviren kulüp Guangzou. (Brand Finance 2017)

Çin Süper Ligi kulüpleri taraftarın maç günü deneyimlerini iyileştirmek adına birtakım çalışmalar yapmaya başladılar. Bunların içerinde stadyumların yenilenmesi, özel fan zone alanlarının oluşturulması gibi aksiyonlar da mevcut.

Avrupalı futbol kulüpleri de Çin’in futboldaki devriminden pay almaya çalışıyorlar. Çin’den sağladığı gelirler Barcelona’nın stratejik 2021 gelir hedefi için oldukça önemli. Real Madrid, Manchester City, ve Manchester United’tan sonra Bayern Münih ve Wolsburg da reklam ofislerini Şangay ve Beijing’de açmış durumda.

çin ligi 4

Çin’de taraftarlar maçları %61 oranında TV’den, %51 online izliyorlar. %20’si lisanlı bir ürün sahibi. (Brand Finance 2017)

Futbol, Çin’de hala dönüşüm süreci içinde olduğundan taraftar için stadyuma gelmek tercih aşamasında hala kırılgan bir olgu. Korsan ürün hala kullanılıyor. Avrupa kulüpleri sosyal medyada yaptıkları işler ile taraftar bağlılığı yaratmaya çalışsa da kısa vadede daha hızlı gelir elde etmek için sponsorluğu kullanıyorlar. Volfsburg’un ticari gelirlerinin %16’sı Almanya dışından ve bunun büyük kısmı Çin’li iş birlikleri. Kulübün ticari amaçlı olarak Çin’de ofis açmasının, kulübün sahibi Volkswagen markasının stratejilerinden biri olmadığını düşünmek ise saflık olur. Ülkede futbol turizmi de artmış durumda. Manchester City Mandarin turları satan ilk İngiliz kulübü oldu. İspanya ve İtalya bu pazardaki potansiyeli erken keşfetmiş ülkelerden. 2010 yılından beri Serie A’da ve bazı İspanyol liglerinde maçlar siesta geleneğine rağmen Çin’de izlendiği için öğle saatlerinde oynanıyor. İspanyollar bunun için bir isim bile üretmiş durumda: “horario chino” yani Çin takvimi.

Ticari iş birliklerinin yanında Çinli büyük şirketlerin sahipleri ülkenin futbol devrimi ve stratejisi içerisinde büyük futbol kulüplerinde sahiplik ya da hissedar olma yolunu da seçiyorlar. 2015 yılında Manchester City’nin sahibi City Football Group (CFG) da kulübün %13’lük hissesini 400 milyon dolar karşılığı Çinli medya devi Li Ruigang’a sattı. Bugün CFG ticari ilişkilerden sorumlu yöneticisi bu medya devinin ilişkilerini kullanıp kulübe yeni sponsorlar bulmak için her ay 1 haftayı Çin’de geçiriyor. Aynı zamanda grubun futbol takımı sahibi olduğu Dünyanın farklı yerlerinde de Çin futboluna yatırım yapmak isteyen markaları hedefleri ile buluşturmaya çalışıyor. Athletico Madrid yüzde 20 oranında Çinli hissedarlara sahip. Yine Inter Milan dan sonra AC Milan da Çinlilere satılmış durumda. Tüm bunlar ülkenin futboldaki bir diğer hedefi olan spor ekonomisini 2025’e kadar ikiye katlamak, planın sonunda ülkenin 800 milyar dolarlık bir spor ekonomisine sahip olmasını sağlamak adına yapılmış dev yatırımlar.

Çin futbolu transfer ücretleri ve altyapı yatırımları ile gündeme gelse de henüz pazarlanacak asetler ve bunların sahiplikleri, daha modern organizasyonel yapılar, tüm bu operasyonların optimizasyonu anlamında ilgi ve yatırım çeken bir alan. Ortak görüş saha dışında bu alanlarda yapılan iyileşmelerin kısa süre sonra saha içerisine de yansıyacağı yönünde. Bunun oyunun yönünü nasıl değiştireceği ise merak konusu.

Kaynaklar

The Guardian

BBC

FIFA

Brand Finance

KPMG Football Benchmark

http://www.todayonline.com

pele-neymar-produk-terbaik-akademi-santos_50il9qq2jkvw1jgwevmfwo1o4

Previous:

222

You may also like

Yorum Yap