Hile

28 Ocak of 2018

Rusya eski Anti Doping Laboratuvarı Şefi Dr. Grigory Rodchenkov’un itirafları tarihin en büyük doping skandallarından birini ortaya çıkardı. Dünya Kupası arifesinde, kupaya dahil olan tüm büyük organizasyonların güvenilirliğini bir kere daha sorguluyoruz

Yazar: Aslı Koç

twitter.com/asasinoykusu | elifaslikoc@gmail.com

Oprah Winfrey: Evet mi hayır mı? Bisiklet performansını arttırmak için hiç yasak madde kullandın mı?

Lance Armstrong: Evet.

Oprah Winfrey: Sence Fransa Bisiklet turunu 7 kez üst üste kazanmak mümkün müydü?

Lance Armstrong: Bence hayır.

ÖĞRENME

Amerikalı belgesel yapımcısı ve amatör bisikletçi Bryan Fogel Lance Armstrong’un doping itirafından sonra şoke olmuştu. Çünkü Armstrong’un kariyeri boyunca 500’ü aşkın doping testine girip hepsini yanıltmasının tek bir açıklaması olabilirdi: sistem doğru işlemiyordu. Amatör bir bisikletçi olarak sistemin saçmalıktan ibaret olduğunu kanıtlamak için çıktığı yolculuk onu Rusya’daki Anti Doping Laboratuvarı (RUSADA) sorumlusu Rodchenkov’la buluşturduğunda artık çok farklı bir hikâyenin parçası olduğunu anlamaya başlamıştı.

Doping, sporun sahip olduğu tüm değerlere karşı bir kavram. İnsan davranışı olarak incelendiğinde neden yapıldığı üzerine çeşitli var sayımlar mevcut. Bunlar arasında en göze çarpan ‘miras’. Truva’yı bilirsiniz; Aşil’in tanrısal yanıyla girdiği en büyük savaş ‘sonsuza kadar hatırlanmak’ arzusu. Bu nedenle ‘kız meselesi’ diyebileceğimiz ama kendisini ilgilendirmeyen bir savaşa girme kararını çok kolay almıştı. Bir sporcu için bedenen olmasa bile aldığı bir madalya ile sonsuza kadar hatırlanmak bu temel insan iç güdüsünün tatminini sağlayabiliyor. Kimisi de hayatını boş geçirmemek adına ‘Neden 35 yaşından sonra bir maraton koşmayayım ki?’ motivasyonu ile hareket ediyor. Ya da ‘Birkaç tenis müsabakası kazanır, havuzlu bir eve geçerim’ diyen de var.

Grigory Rodchenkov - Bryan Fogel

Grigory Rodchenkov – Bryan Fogel

ANLAMA

Al Jazeera’nın kapsamlı Türkiye’nin Doping Gerçeği araştırmasında bu durum ruhunu bilgi ve dünyevi zevkler için şeytana satan Alman folklorunun ünlü karakteri Faust’a benzetiliyor. Ve Goldman ikilemi aslında böyle durumlar için insanların neleri göze alabileceğini gösteren en somut örnek. Dr. Robert Goldman 1984’te üst düzey sporcular arasında bir anket yapıyor; onlara, sonunda bir Olimpiyat madalyası kazandıracak, testlerde tespit edilemeyecek ama onları 5 yıl içinde öldürecek bir maddeyi kullanıp kullanmayacaklarını soruyor. Yanıtların yarısından fazlası ise “evet” oluyor. Ölümsüz olmak için bizatihi ölümü göze almak…

Performans arttırıcı maddeler olarak bildiğimiz dopingin de tarihi bir gelişim süreci var. Bilim ve teknolojinin ilerlemesi ile hem kullanılan maddelerin çeşitliliği hem de bulgu yöntemleri artmış ve gelişmiş durumda. Her spor dalı için izinli ya da yasaklı maddeler de değişiyor. Bu anlamda WADA sadece performans arttırıcı bu maddelerin kendilerini değil, bulundurulmasını, satılmasını, kullanma yöntemlerini (kan transferi, gen transferi vs.), bildirimde bulunulması akabinde numune verilmemesi gibi durumları da doping kullanımı olarak değerlendiriyor.

“Sahtekarlığın egemen olduğu bir Dünyada doğruyu söylemek devrimci bir eylemdir.”

Fogel’ın yapımcısı olduğu Icarus açılış sahnesini George Orwell’in bu sözüyle yapıyor.

New York Times’ın haberleştirdiği, şimdilerde ise Netflix belgeseli ile anlatılan Rodchenkov’un itirafları spor dünyasında bomba etkisi yaratan bir dizi olayı tetiklemiş oldu. Dünya Anti-Doping Ajansı WADA, Kanadalı profesör ve spor hukukçusu McLaren önderliğinde bağımsız bir araştırma komisyonu kurarak iddiaların incelenmesi sürecini başlattı. 2016 yılında McLaren, Rusya Atletizm Federasyonu’nun devlet destekli sistematik doping uygulanması nedeni ile son olarak 2018 Pyeongchang Kış Olimpiyatları’ndan men edilmesine neden olan raporunu yayınladı. Rapora göre Dr. Rodchenkov, içinde 3 farklı ilacın olduğu bir kokteyl hazırlayıp bunu alkolle seyreltiyor ve bunu Rus sporcuların dolaşım sistemlerine enjekte ediyordu. Bu şekilde uzun vadede sporcuların doping test sonuçları da negatif görünüyordu.

McLaren’ın raporuna göre 1000’i aşkın sporcu üzerinde yapılan uygulama tam 33 branşı kapsıyor. Bunlardan bir tanesi de futbol.

2012 Londra Olimpiyat Oyunları'nda doping yaptığı açıklanan Aslı Çakır ve Gamze Bulut'la beraber aynı yarışta 3 atlette daha doping çıktı.

2012 Londra Olimpiyat Oyunları’nda doping yaptığı açıklanan Aslı Çakır ve Gamze Bulut’la beraber aynı yarışta 3 atlette daha doping bulunduğu ortaya çıktı.

SORGULAMA

Futbol takım sporu kimliği ile doping kontrolünün daha rahat yapıldığı yerlerden biri. Öyle ki bir takımın doping yaptığının kesinleşmesi için aynı anda en az 3 sporcusunda testlerin pozitif çıkması gerekli. Alınan numune sayısının özellikle lig müsabakalarında 2’yi geçmediğini düşünürsek hiç yakalanmadan kariyerini tamamlayan futbolcular mevcut. Aksi örnekler de mevcut tabi. Geçtiğimiz yaz Fancy Bears isimli Amerikan hackerlardan oluşan bir grup WADA belgelerini hacklemişti. Görüldü ki 2015 yılında 150 olan dopingli futbolcu sayısı bir sonraki yıl 200’e ulaşmış. 2010 Dünya Kupası’nda Teves, Juan Veron ve Dirk Kuyt’ın yasaklı madde kullandıkları da yine aynı grup tarafından ortaya çıkarıldı. Bu kullanımların çoğu aslında tedavi amaçlı doktor onaylı kullanılan maddeler olsa da kullanım dozajları ya da kullanım şekilleri “yasaklı” sınıfına giriyordu. Hatta belgelerde tanıdık bir isim de vardı; astım ilacı kullanan Mario Gomez.

Doping kullanımı futbol özelinde olimpiyat oyunlarından farklı. Öncelikle yer yüzünde bir futbolcuyu birden Lionel Messi’ye çevirecek bir ilaç yok. Sistematik dopingin 1968’den beri olduğu söylenen Rusya’nın yakın zaman performansına bakıldığında da 2014 Dünya Kupası’na grup aşamasında veda eden milli takımının doping testi negatif. Konfederasyonlar Kupası’nda örnek veren sporcuların sonuçları da negatif gelmiş durumda. Güç ve performans önemli ancak Dünya Kupası’nı kazanmak için fazlası gerekli. Ayrıca hakemlere rüşvet vermek futbol için doping yapmaktan daha kesin sonuç veren bir yöntem. (Tavsiye değil, tespit.)

203411

YOZLAŞMA

Tüm bunlar McLaren’in raporunda belirtildiği gibi futbolcuların da sistematik doping kapsamında Rus Devleti tarafından korunduğu gerçeğini değiştirmiyor. Rus futbol takımının devlet destekli bir doping programının parçası olduğu iddiasını ortaya ilk atan iNado Başkanı Joseph de Pencier aynı zamanda FIFA’ya bu soruşturmayı acil ve öncelikli olarak noktalamasını, bunu yaparken de gerekirse ev sahibi takımı turnuvadan men etmekten korkmamasını söyleyecek kadar da cesurdu. Buna rağmen sistemin baş aktörlerinden Putin’in sağ kolu, başbakan yardımcısı ve Rusya eski spor bakanı Vitaly Mutko 2018 DK Organizasyon Komitesi başkanlığından henüz 1 ay önce çekildi.

Rusya’nın ev sahibi olduğu kupa organizasyonuna beş aylık bir süre kalmışken FIFA açıklamalarında bu konuda sadece WADA rehberliğinde araştırmanın sürdüğünü, WADA kriterlerinde hukuksal dayanağı olan test sonuçlarının gelmesi ile doping kullanımına dair bulguların elde edilmesi durumunda “sıfır tolerans” ilkesini uygulayacaklarını söylemekle yetiniyor. Ancak doktorun açıklamalarına göre Olimpiyatlar sırasında eski ismi ile KGB yeni adıyla FSB ajanları ile yürütülen operasyonla değiştirilen uzun süreli sporcu numunelerinden de pozitif bir doping testi almak yine imkânsız olacak. Tıpkı oyunların oynandığı zaman yapılan testlerin negatif çıkması gibi.

Fogel’a göre de FIFA bu konuda gerekli aksiyonları alamayacak kadar yozlaşmış bir kurum. Amerika’daki UCLA laboratuvarı kurucusu ve senelerdir anti-doping testi uygulayan Dr. Don Catlin’in “Bugün WADA dopingcileri yakalama becerisine sahip mi?” sorusuna verdiği güçlü “Hayır” cevabı ise en başta Fogel’ın kanıtlamaya çalıştığı noktayı doğrular nitelikte.

 171312_600

YÜZLEŞME

 “Dopingle mücadelede gizli iş yapıyorsan yüze 50 dürüst olamazsın. Ya dürüst olursun ya da sonuçları gizlersin. WADA bir din gibidir, kaçamazsın. Parayı mecburen düşünürsün ama çalmaman gerekir. Kadınları mecburen düşünürsün ama evlenip fuhuş yapmaman gerekir. Ama neredeyse herkesin günah işlediği bir dönem vardır. Peki ne yapmak lazım? Bunun cevabı yok.”  Doktor Rodchenkov Bryan’a WADA’nın hem geçmişini hem de geleceğini tehdit ettiklerini anlattığı bu anda aslında bu kurumun da yozlaşmanın hat safhada olduğu kurumlardan biri olduğunu ortaya seriyor.

Tarihin en büyük doping skandalları arasında yer alan bu olay, Dünya Kupası arifesinde dahil olan tüm büyük organizasyonların güvenilirliğini bir kere daha sorgulamamıza yol açtı. Sahadaki hikâyeden bağımsız arka planda sporun kirlenmesi gerçeği uzun vadede izlenebilirliğinden başlayarak birçok negatif etki yaratacaktır. Önce insanlar müsabakalara gelmeyecekler, ürün almayacaklar, TV’de izlemeyecekler derken imajları için endişe eden sponsor markalar çekilmeye başlayacaklar. Kaybedileceklerin boyutu düşünüldüğünde olanı gizlemenin herkesin işine geldiği bir düzen olduğunu anlamak zor olmuyor. Uyguladıkları yöntemi ise Rodchenkov şöyle dile getiriyor:

“Diğer herkes yalanı kabullenirse, yalan, tarihe gerçek olarak geçer.”

KAYNAKLAR

http://www.independent.co.uk/

http://www.telegraph.co.uk/

https://www.express.co.uk/

http://www.bbc.com/

https://www.usatoday.com/

https://www.forbes.com/

https://www.nytimes.com/

http://www.mailonsunday.co.uk/

https://webapps.aljazeera.net/

 

29167019

Previous:

Futbolda yeni oyuncu: Çin

scoutium

Next:

Scoutium futbol düzenini değiştirmeye geliyor

You may also like

Yorum Yap