Nairobi Derbisi: Büyü, safari, kabileler ve futbol

08 Kasım of 2013

Çok, çok uzaklarda, farklı bir kıtada… Kenya’nın en büyük derbisi olan Leopards – Gor Mahia rekabetini mercek altına aldık

Yazar: Fırat Topal
firattopal@hayatimfutbol.com | twitter.com/ | 08.11.2013

1975 yılında, Kenya’nın başkenti Nairobi’deki 30 bin kişilik City Stadyumu’nda oynanan ve ligin kaderini etkileyecek olan Nairobi derbisi, Gor Mahia F.C. – AFC Leopards mücadelesinde ilk yarı boyunca Leopards rakip kaleye yüklenir. Ancak top bir türlü içeri girmemektedir, dahası rakip kalenin önünde devre boyunca beyaz bir güvercin uçup durmuştur. Ev sahibi taraftarlar bunun içlerinden birisinin ruhu olduğunu ileri sürerken konuk takım, ezeli rakiplerinin bu beyaz güvercinle kara büyü yaptığını söyler. Bir polis güvercini yakalamakla görevlendirir. Güvercin yakalanır ve tutuklanır (!). Leopards defansın sigortası güvercin oyundan çıkınca rahatlar ve 87’de Aggrey Lukoye’nin attığı golle 1-0 kazanır. Artık işin içinde mistik güçlerin olduğuna iyice inanılmıştır. Karşınızda her maçı olaylı geçen ve bu ay içinde de bitime 5 dakika kala tribünlerde çıkan kavga nedeniyle yarıda kalan Kenya’nın El Classico’su.

İlk kıvılcım

1963’te kurulan Kenya Premier Ligi’nden bir yıl sonra Kenya’daki en büyük ikinci etnik topluluk olan (% 14) Luhya’nın içinden bir futbol takımı çıkar. Abaluhya United FC. “Luhya” klan, Abaluhya ise “Luhya’nın insanları” anlamına gelmektedir. 16 kabileden oluşan Luhya klanının takımı kurulduktan iki yıl sonra ardı ardına şampiyonluklar kazanır. 1968’de ise sahneye çıkma zamanı bir başka etnik grup Luo’ya gelmiştir. 26 kabileden oluşan ve % 13’le ülkenin en büyük üçüncü topluluğu olan Luo’nun iki takımı Luo United ile Luo Stars birleşir ve Gor Mahia F.C. adını alır. Mahia, Luo dilinde “gizem” anlamına gelmektedir. Takım ülke tarihindeki mit ve efsanelere dayanan bir geçmişe sahiplenir. Kuruldukları yıl lig şampiyonluğunu kazanırlar. Bu arada her iki kulüp de kıta bazında da isimlerini duyurmaya başlamıştır. Abaluhya 1968’de Afrika Şampiyon Kulüpler Kupası’nda yarı final, Gor Mahia da bir sene sonra aynı kupada çeyrek final oynar. 1970’te iki takım ezeli rekabeti başlatacak ilk dönüm noktasında, Kenya Kupası yarı finalinde karşı karşıya gelirler. Maç uzatmalara gider, kader anları oynanırken Gor Mahia kazandığı serbest vuruşu Abaluhyalılar baraj kurarken kullanır. Gor forveti Ben Obala topu ağlara gönderir ancak rakipleri bu gole uzun süre itiraz eder, sonunda da sahadan çekilirler. Hükmen galip gelen Gor Mahia finalde Nakuru All Stars’a 3-2 mağlup olarak kupayı kaybeder.

dawo-ndolo-maitsi-sunguti-89

Hatır şikesi

1973’te Abaluhya, 1974’te de Gor Mahia’nın şampiyonluğunun ardından ezeli rekabeti ateşleyen bir başka maç için, 1975 sezonunun son haftasına gelinmiştir. 1970 kupa finalinde rakiplerinin kendilerine yaptığı centilmenlik dışı hareketi unutmayan Luhya halkı intikam için müthiş bir fırsat yakalar. Gor Mahia lig şampiyonluğu için Luo Union ile çekişmektedir ve ligde de ezeli rakibini 5-1 mağlup etmiştir. Abaluhya ligin son haftasında, Luo Union ile karşılaşacak ve ligin kaderi bu iki takımın arasındaki maça bağlı olacaktır. Gor Mahia’nın şampiyonluğunu görmektense bacağına taş bağlayıp Victoria Gölü’ne atlamayı tercih edecek Abaluhya “resmi olmayan” bir hatır şikesi ile maçı kaybeder. İşin ilginci maç sonu şampiyon olan Luo Union ile birlikte kutlamalara katılmışlardır. Ancak Gor Mahia’nın da son sözü vardır. İzleyen yıl namağlup şampiyonluğu kazanırlar ve 1979’da bu unvanı tekrarlarlar. Aynı yıl iki takım arasında oynanan kupa maçında meydana gelen hadise yine Afrika’daki doğaüstü efsanelere bir yenisini eklemiştir.

İki başlı yılan ve leopar

20 Kasım 1979’da oynanan mücadelede, Gor Mahia forveti Sammy Onyango’nun, Abaluhya United kalesine çektiği şut milli takım kalecisi Mahmoud Abbas’ın baston yutmuş gibi kalakalmasına sebep olmuş ve top ağlarla buluşmuştur. Maç sonrası Abbas, şut çekildikten sonra iki başlı ve başlarında futbol topu bulunan bir yılanın kendisi üzerine geldiğini bu yüzden tutulduğunu iddia etmiştir. O sezon Gor Mahia, Afrika Kupa Galipleri Kupası’nda da final oynar.

1980’de Kenya hükümetinin aldığı kararla kabile isimlerinin futbol takımlarında kullanılması yasaklanır. Abaluhya’nın yeni bir isme ihtiyacı vardır. Lacivert-beyaz renkler seçilerek AFC Leopards isminde karar kılınır. Bugün de hala takımın lakabı olarak bilinen “Ingwe”, Luhya dilinde leopar anlamına gelmektedir. Bu isim değişikliği onlara iyi gelir ve sırasıyla 1980, 81 ve 82 şampiyonluklarını kazanırlar. Ülke tarihinde ilk kez bir takım üst üste üç kez şampiyon olmuştur. Ama Gor Mahia da buna cevap olarak 1983, 84 ve 85’te ipi göğüsler ve söz konusu unvana hemen ortak olur. 1985 yılında, Orta ve Doğu Afrika takımlarının katıldığı Kagame Kulüpler Kupası turnuvasının finalinde olanlar, rekabette bir başka dönüm noktası oluşturacaktır.

AFC-LEOPARDS-PLAYERS-CELEBRATION-TO-THEIR-FANS1

Kabilenin yüz karası

Bu kupayı 1979’dan itibaren iki takım altı sene boyunca arasında paylaşmıştır. Hatta 1980 finalinde Gor Mahia rakibini 3-2 ile mağlup etmiş, 1984’te Abaluhya intikamını 2-1 ile almıştır. 85’te iki takım yine finaldedir. AFC Leopards turnuvann favorisi olarak finale rahatlıkla gelmiştir. Aslen Luhya kabilesinin bir mensubu olan William Obwaka, o günlerde yıllar sonra Mo Johsnton’ın İskoçya’da yapacağını yapmış ve Luo kabilesinin takımı Gor Mahia’ya imza atmıştır. Final maçı Luhya kabilesine göre “hainin göğüslerine sapladığı bir hançer”den ibarettir. Obwaka, mensubu olduğu kabileye 2 gol atar ve Gor Mahia maçı 2-0 kazanır. Ingwe taraftarları ise Obwaka’nın evine giderler ve ateşe verirler. Golcünün evi kül olmuştur.

Bir sezon sonra efsane maçlara bir yenisi daha eklenir. Son şampiyon Gor Mahia unvanını korumak için ligin ikinci yarısında Leoparlar önündedir. İlk yarıyı Onyango’nın iki golüyle 2-0 önde kaparlar. Ancak ikinci yarı rüzgârın yönü değişmiştir. Leopards önce beraberliği yakalar, sonra da Patrick Shim’in son dakika golüyle maçı 3-2 kazanır. Ancak Gor Mahia taraftarları, son golün pasını kendi oyuncuları Tirus Omondi’nin vermesi (!) üzerine şüphelenirler ve maçtan birkaç gün sonra, ezeli rakibin başkanı Alfred Wekesa Sambu’nun Mahia oyuncularına rüşvet verdiği ortaya çıkar. İlk yarıda iki gol atan Onyango ise bundan habersiz maç sonunda gözyaşlarına boğulmuştur, çünkü onun gol attığı maçlarda takımı leoparları mağlup etme başarısı gösterememiştir.

197793_238744672815774_163569676999941_776566_3160917_n

Modern zamanlar ve ölüm

Bu iki takım 1979’dan 1995’e kadar geçen 16 sezonun 15’inde şampiyonluğa ulaştılar. Ancak AFC Leopards’ın 1998’deki şampiyonluğundan sonra bir daha da mutlu sona ulaşamadılar. Son yıllarda da mali sorunlar ve lojistik imkansızlıklar onların Kenya futbolunun lokomotifi olma rolünü diğer takımlara devretti. Ancak iki ekip 12’şer şampiyonlukla halen listenin tepesindeler. 1987 yılında Gor Mahia Afrika Kupa Galipleri Kupası’nı kazanarak ülkenin kıta bazında kupa alan ilk (ve halen tek) takımı unvanını aldı. Derş maçlarındaki olaylar ise başarıdan uzak olsalar da bitmedi. Geçen yıl ekim ayında iki takımın arasındaki maç için stadyuma akın eden seyircilerin çıkardığı arbedede 8 taraftar hayatını kaybetti.

Bu sezon ise 20 Ekim tarihinde Kenya Kupası yarı final maçında karşı karşıya geldiler. 300 polisin görev yaptığı bu maçın bilet fiyatlarının 1,5 ile 4 Euro arasında değiştiğini söyleyelim. 30 bin kişilik Nyayo Stadyumu’nda ikinci yarı oynanırken Gor Mahia’nın bulduğu gol sonrası taraftarlar, rakip tribünün bulunduğu yerde sevinmeye kalkıp tahrike yol açınca ortalık savaş alanına döndü. Maç bir süre durdu ama tekrar başladığında yardımcı hakemler ve top toplayıcı çocuklar taş bombardımanına tutuldular. Polis maçı tatil etti, tribünlere biber gazı sıkıldı ve Gor Mahia hükmen galip ilan edildi. Taraftarlar geçen yılki ölümlerden ders almamışa benziyor. Meşhur internet meydan okumaları onlarda da mevcut.

Derbi ve yarattıkları milletine göre değişmiyor. Etnik, sosyal veya dini açıdan bölünmüş iki taraf, şiddete eğilimli maçlar ve içinden çıkan müthiş hikâyeler. Ortada savaşılan bir Yeşil Vadi olmasına gerek yok.

 
1996

Next:

Trabzonspor-Fenerbahçe rekabeti

You may also like

Yorum Yap